_____බෞද්ධ සංස්කෘතිය වටා බැදි අවිහිංසාවාදී පදනම______ 01 

අද ලෝකයම බුදු දහම පිළිබද කතා කරයි. එහි ඇති අවිහිංසාවාදී මධ්‍යස්ථ ප්‍රතිපදාව ඇගයීමට ලක් කරයි. බුදු සමය ප්‍රඥාමූලික දර්ශනයකැයි පසසයි. ඇතැමුනට බටහිර දැනුමින් ලැබිය නොහැකි වූ සංසිදීමක් බුදු සමයෙන් ලැබිණැයි ගෞරව කරයි. නමුත් ඇතැමුන් මොහොතක් නොසිතන කාරණයක් වන්නේ ලංකාව වැනි බෞද්ධ සංස්කෘතියක් සහිත රටවල අවිහිංසාව පිළිබද ඇති නිරායාස පෙළඹවීමයි. එය හුදෙක් අධ්‍යාපනය තුළ ලැබූ දැනුමක් නොවන බවයි. ඇත්තෙන්ම එය ප්‍රායෝගික චින්තන ප්‍රවාහයක්ව ලාංකීය සංස්කෘතිය ශක්තිමත් කළ පවුරක් මෙනි. 
බෞද්ධ ඉගැන්වීමෙහි අසහාය ගුරුවරයා බුදුන් වහන්සේ ය. සියලු පවින් වැලැකෙන ලෙස සිය ශ්‍රාවකයිනට බුදුරදුන් උගන්වයි. සියලු සත්වයින් කෙරේ සුවපත් වෙත්වා යන මෛත්‍රී පූර්වක කල්පනාවෙන් ලෝකය දෙස බැලිය යුතු බවයි පෙළ දහමිහි උගන්වන්නේ. මෙී චින්තනය සාමාන්‍ය ජනතාව වෙත බෞද්ධ භික්ෂුව විසින් ගෙනයනු ලබයි. විහාරය යන්න භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පහසුවට ගිහි ජනතාව විසින් කරවන ලද්දකි.ඇත්තෙන්ම මෙී නිසා බෞද්ධයිනට සිය ආගමික කටයුතු වෙත පහසුවෙන් ප්‍රවෙීශවීමට අවස්ථාව උදා විය. භික්ෂුව විසින් ගිහි ජනතාව හික්මීමට ලක්කරයි. පොහෝ දිනයන්හි අෂ්ටාංග ශීලය සමාදන්වීමට උපාසක උපාසිකාවෝ කටයුතු කළහ. ඇත්තෙන්ම ඔවුන් එදිනට රහතන් වහන්සේ අනුගමනය කිරීමට උත්සාහ ගත් බවයි ඇතැමුන් අදහස් කරන්නේ. එසේ නොවෙතත් ගිහි ජනතාවගේ නිත්‍ය ශීලය පංචශීල ප්‍රතිපදාව විය.තවත් සත්වයෙකුගේ ජීවිතය, වස්තුව, සදාවාර ජීවිතය, විශ්වාසය සහ මානසික නුමුලාබව ඔවුන් අගය කළහ. එහෙයින් අපේ සංස්කෘතිය තුළ අවිහිංසාව යන්න වඩා විස්තෘත පරාසයක පැතිරුණක් බව අපේ අදහසයි. 
බුදුසමය උගන්වන තවත් වැදගත් සංකල්පයක් වන්නේ තමාට උපමාකොට අන් සත්වයන් දෙස කරුණා මෛත්‍රීයෙන් බැලිය යුතු බවයි. අවිහිංසාව ප්‍රථමයෙන් උපදින්නේ යමෙකුගේ සිතෙහි ය. අවිහිංසාවෙන් සපිරි සමාජ යහපැවැත්මක් අපේක්ෂා කරනවා නමි කළ යුතු ප්‍රථම කාර්යය වන්නේ ද ඊට අවශ්‍ය පුද්ගල පෞර්ෂය ගොඩනැංවීමයි. බුදු සමය කතා කරන ආචාරධර්ම ප්‍රායෝගික කළ යුත්තේද එබැවිනි.

අවිහිංසාවෙන් සුපෝෂිත රාජ්‍ය පාලනය උතුමිය. අවිහිංසාව පදනමි කරගත් අර්ථ ක්‍රමය උතුමිය. අවිහිංසාව පැතිරුණු සමාජය යහපත් ය. බුදු සමය ඊට කැමති වෙි. දස රාජ ධර්ම වල පාලකයෙකුගේ වැදගත් පෞර්ෂ ලක්ෂණ අතර අවිහිංසාව ද ඇතුලත් වෙි. දස සක්විතිවත් තුළ ද අවිහිංසාව අගය කරයි. ජනතාවට අසීමිත දැඩි දඩුවමි දීම අවිහිංසාව අගය කරන පාලකයින්ගේ සිරිත නොවෙි. ජනතාව සිය දරුවන් ලෙස සලකා කටයුතු කළ ධර්මාශෝක අධිරාජයා අපට හදුනාගත හැක්කේ අවිහිංසාවාදී පාලකයෙකු ලෙස ය. ඔහු සිය ධර්මවිජය ප්‍රතිපත්තිය තුළ කොතරමි අවිහංසාවාදීවීද යත් රජ ගෙදර කෑම වෙනුවෙන් සතුන් දඩයමි කිරීම ද තහනමි කළ බව සදහන් වෙි. ඇත්තෙන්ම අශෝකගේ අවිහංසාවාදී ධර්මයෙහි මූලික පදනම බුදුසමය වූ බව අපගේ පිළිගැනීමයි. මෙහි අනෙක් ඉස්මතු කළ යුත්ත වන්නේ අශෝක සිය දේශපාලනික පැවැත්ම තුළ බෞද්ධ සංකල්ප ප්‍රායෝගිකව සනාථ කිරීමය අශෝක පූර්වාදර්ශය කරගත් ලංකාවෙි රාජ්‍ය පාලකයින්ද භික්ෂුවගේ මග පෙන්වීමෙන් බෞද්ධ අවිහිංසාවාදී පිළිවෙත් ක්‍රියාවට නැංවූ බව පෙනෙයි. ඇතැමි රජ කෙනෙක් සතුන් මැරීම තහනමි කරමින් ජනතාවට නීති පැනවූයේ එබැවිනි. දුටුගැමුණු රජු එළාර රජු සමග ද්වන්ධ සටනකින් සංග්‍රාමය අවසන් කළේ ද එබැවිනැයි කිව හැකිය.එළාර රජු ද අවිහිංසාව පදනමි කරගත් රාජ්‍ය පාලනයක් සිදු කළ රජෙකු බව පෙනේ. එබැවින්ම ඇතැමි විචාරකයින් ඔහු ජෛනාගමිකයකු විය හැකි බවට ද විශ්වාස කරයි. විශේෂයෙන්ම බෞද්ධ සංස්කෘතිය ඇසුරෙහි බිහිවන රාජ්‍ය පාලකයා ඒකාධිපතියකු නොවන්නේ අවිහිංසාව පදනමි කරගත් පාලන ප්‍රතිපදාවක් ඔහු සතුවන බැවිනි. එනිසාවෙන්ම බටහිර සංකල්ප වලින් ඉස්මතු කරන්නට වෙර දරන රජු යනු ඒකාන්තයෙන්ම ඒකාධිපතියකුවෙීය යන සාවද්‍ය වූ ඊනියා අදහස බෞද්ධ සංස්කෘතිය තුළ අපට හමුවන අවිහිංසාවාදී රාජ්‍ය සංකල්පයත් සමග ඉදුරාම විසංවාදී වෙයි.

සත්වයින් වෙත මහා කරුණාවෙන් බැලූ බුදුන් වහන්සේ සියලු සත්වයිනගේ අභය අපේක්ෂා කළහ. බුදු සමය තරමි සත්ව ජීවිත වල අවිහිංසාවාදී සුරක්ෂිත පැවැත්ම පිළිබද කතා කළ අන් ආගමක් අපට නොපෙනෙයි. නමුත් මෙහිදී ජෛනාගම බුදු සමයටත් වඩා අවිහිංසාවාදී නොවෙද යන සැකය ඇතැමි කෙනෙකුට ඇතිවිය හැකිය. ජෛනයන් සිය අවිහිංසාවාදී බව කාය මූලිකව පෙන්වයි. කොටින්ම ඔවුන් කුරුලු පිහාටු වලින් තැනූ මුස්නක් භාවිතයෙන් ඇවිදින විට අමදිමින් ගමන් කිරීමෙන් එය කාටත් තේරුමිගත හැකි වෙයි. ඇත්තෙන්ම ඔවුනගේ ප්‍රතිපත්තිය ඉතාම දරදඩු බව අපගේ නිගමනයයි. ඇතැමි විට එය තමන්ට මෙන්ම අන් අයටද කරදරයක් වන කටුක පිළිවෙතකි. එබන්දක් සාමාන්‍ය ජන ජීවිතය තුළ ප්‍රායෝගික වන්නේද නැත. එබැවින් එය අන්තයක් ලෙස බුදු සමය බැහැර කරයි. එය වූ කලී අවිහිංසාවාදයක් නොව 'පරම අවිහිංසාවාදය'ක්ය යන හදුනාගැනීමට විද්වතුන් එලැබෙන්නේ ද යට කී උග්‍ර කාය මූලික පදනම නිසාම විය යුතුය. එසේම බුදු සමය නිරන්තරයෙන්ම සමාජගත පුද්ගල ජීවිතයන්ගේ යහ පැවැත්ම අපේක්ෂා කරයි. ඒ නිසාම ආර්ථික හැසිරීම තුළ ද අවිහිංසාවාදී පිළිවෙත් නිර්දේශ කර ඇති බව පෙනෙයි. ඒ අනුව බුදුරදුන් නොකළ යුතු වෙළදාම් පහක් නිර්දේශ කරන අතර සත්ව වෙළදාමත් මාංශ වෙළදාමත් අවිආයුධ වෙළදාමත් පිටුදැකීම ඍජුවම අවිහිංසාවාදී බව ප්‍රකට කරන බව අපගේ අදහසයි. එසේම තවත් පිරිසක් පීඩාවට පත් කරමින් ධනෝපාර්ජනය නොකළ යුතු බව බුදු සමයේ ඉගැන්වීමයි. බඹරෙකු මල නොතලා රොන් ගන්නාක් මෙන් ධනය ඉපයීමට උපදෙස් දෙන්නේ ද ධනෝපාර්ජනය තුළ අවිහිංසාවාදී පදනම තහවුරු කිරීමට යැයි තේරුමිගැනීම උචිතය. අනෙක් අතින් කෘෂිකර්මාන්තය, ගව පාලනය වැනි සතුන් ඇතිකිරීමෙන් ආදායමි ලැබීම, රාජ්‍ය සේවය, හමුදා සේවය, ධාර්මික වෙළදාම, ශිල්පීය කර්මාන්ත යන ධාර්මික රැකියා අගය කරමින් පුද්ගලයාගේ ආර්ථික ඉපයීම තුළ අවිහිංසාවාදී පදනම සුරක්ෂිත කිරීමට පියවර ගෙන තිබෙි. විශේෂයෙන්ම ගවයා හා සමාන වස්තුවක් නැතැයි බුදුරදුන් දේශනා කරන්නේ ගවයින්ගෙන් ඇති ප්‍රයෝජනය විස්තරකිරීම එකම අභිලාෂය කොට ගෙන බව අප සිතන්නේ නැත. ඒ තුළ ඇත්තේ ආගමික ශාස්තෘවරයකු ලෙස තත්කාලීන සමාජයේ ප්‍රබල ආර්ථික සාධකයක් වූ ගවයා කෙරෙහි අවිහිංසාවාදීව කටයුතු කළ යුතු බවට වන සමාජ පණිවිඩය බවයි අපගේ විශ්වාසය වන්නේ.**

(** "_බෞද්ධ සංස්කෘතිය වටා බැදි අවිහිංසාවාදී පදනම_01 " යන මැයෙන් වන මෙය ලිපි පෙළක පළමුවැන්නයි. විචාරශීලී ලිපි පෙළක් වන මෙය සංවාදයට විවෘත ය. ) 
------- අරෝෂ සමරසේකර -------