_______බුදුරදුන්ගේ මහා කරුණාව______ 01

බුදුවරු සතු අප්‍රමාණ ගුණ කදම්භයන් දෙකකි. ඒ මහා කරුණාව සහ මහා ප්‍රඥාවයි. සමස්ථ බුද්ධ වචනය දිගහැරෙන්නේ මේ මූලික ලක්ෂණද්වය මත පදනම්වයි. එයින් මෙහි අපගේ අරමුණ වන්නේ බෞද්ධ සංස්කෘතිය හැඩගැසීම කෙරෙහි මහා කරුණාව නැමැති උත්තරීතර ගුණය කොතරම් බලපෑවේද යන්න පිළිබද විමසීමට ලක් කිරීමයි.

අනුන්ගේ දුකකදී සාධු ජනයාගේ සිතෙහි උපදින්නාවූ කම්පනමය ස්වභාවය කරුණාව යනුවෙන් පැරැණි යතිවරු අරුත් කීහ. නමුත් බුද්ධත්වයට පත් උතුමන් තුළ ඇත්තේ කරුණාවක් නොව මහා කරුණාවකි. කරුණාවෙන් මහා කරුණාව වෙනස් වන්නේ සියල්ලන් කෙරේ එක සමානව පැතිරුණ අචලවූ කාරුණික බවක් බුදුවරුන් සතුවීම නිසාවෙනි. එය බුදුවරුන්ට පමණක් වන නිසා අසාධාරණ ධර්මයක් ලෙස විද්‍යමාන වෙයි. සමාජයේ ඉහලම තලයේ පටන් අන්ත අසරණ දිළින්දා දක්වා බුදුරදුන්ගේ මහා කරුණාව එකසේ හිමිවූයේ එබැවිනි. ඇත්තෙන්ම බුදුවරු වූ කලී මග කියාදෙන්නෝය. ඒ මග කියාදෙන්නේම සංසාර දුකින් සත්වයන් එතෙර කරවීම පිණිසමය. ඒ අරුතින් ද බුදුවරුන් යනු කරුණාවේ උල්පතකි. සෑම උදයකම අලුයම මහා කරුණා සමාපත්තියෙන් බුදුරදුන් ලෝකය දෙස බලා පිහිට වූවෙකු ඇද්දැයි බුදු නුවණින් විමසා බලයි. මෙහිදී දුකට පත් සෑම කෙනෙක්ටම තමන් වහන්සේ ඍජුවම ඒ තැනැත්තා සොයාගොස් පිහිටවීමක් සිදුවූ බව අපගේ පිළිගැනීම නොවේ. මක්නිසාදයත් එසේ සෑම කෙනෙකුටම පිහිටවීම ප්‍රායෝගික නොවන බැවිනි. මෙහිදී අපට පෙනෙන්නේ බුදුරදුන් එසේ මහා කරුණාවෙන් පිහිට වූ සෑම පුද්ගලයෙකුම කිසියම් ආධ්‍යාත්මීය දියුණුවක් ඇතිකළ හැකි අය වූ බවයි. එම නිසා බුදුරදුන්ගේ මහා කරුණාව යොමු වූයේ සුදුසුම පුද්ගලයාටයි. ඉක්මනින්ම ධර්මාවබෝධය ලැබිය හැකි තැනැත්තාටයි. කුමක් නිසා එසේ වන්නේද යත් සාංසාරික දුකින් අතමිදීමට පිහිටවීම තරම් උතුම් වූ තවත් කාරුණික බවක් දැකිය නොහැකි බැවිනි. සමාන්‍ය මනුෂ්‍යයන් වන අපගේ කරුණාව සීමා සහිත එකකි. එය හුදෙක් අප දෙමව්පියන්, සහෝදර සහෝදරියන්, දූ දරුවන්, ඥාතීන්, හිතමිත්‍රයින්, අපගේ සිත් දිනාගත් වෙනත් පිරිස් ආදීන් වෙත පමණක් යොමු වූවක් වෙයි.එහෙයින් එය කරුණාව නමින් හදුන්වමුු. නමුත් බුදුරදුන්ගේ කරුණාව තමන් වහන්සේට සමීප අයට මෙන්ම විරුද්ධවාදීකම් කළ අයට ද එකසේම විය. එහෙයින් එය කරුණාව නමින් හදුනාගැනීම දෝෂ සහිතය. බුදුරදුන් සතු කරුණාව 'මහා කරුණාව' නමින් හදුනාගන්නේ මේ නිසාය. තමන් වහන්සේට නොයෙක් වධ බන්ධන පැමිණවූ දේවදත්තටත් සොරෙක්, අපරාධකරුවෙක් ලෙස හැදින්වූ අංගුලිමාලටත් රා බී මත්ව චණ්ඩ පරුෂ ලෙස තමන් ඉදිරියට පැමිණි ධනපාල නම් ඇත් රජාටත් තමන් වහන්සේගේම ලෙයින් ජාතකව ගිහි කල පුත්‍රයා වූ රාහුල කුමරුන්ටත් සමාන වූ කරුණාවක් බුදුරදුන් තුළ පැවැති බැවින් උන්වහන්සේ මහා කාරුණිකයාණන් වන සේක.

සමාජයේ ඉහළම තලයක සැප විදි රාජ රාජ මහාමාත්‍යයන් සහ රජ බිසෝවරුන් මෙන්ම අන්ත දුක් විදි තත් කාලීන සමාජයේ පහත් කොට සැලකූ අනුන්ගේ බැලමෙහෙකම් කිරීමම ජීවිකාව කර ගත් සැඩොල් කුලේ පිරිස් වෙත මෙන්ම සමාජගත ජීවිතය තුළ විවිධාකාර තාඩන පීඩනයන්ට ගොදුරු වූ අසරණ මිනිසුන් හා ගැහැණුන් ද සමාජ සම්මතයෙන් ගැරහුමට පාත්‍ර වූ අන්‍ය දනන්ගේ කාම රතිය පිණිස සිරුර විකුණූ ගණිකාව දක්වා බුදුරදුන්ගේ කරුණා නෙත විවර විය.නමුත් එපමණකින් බුදු කරුණාව විශ්වය තුළ සීමා වන බවක් අපට නොපෙනෙයි. දෙව් බඹුන් කෙරෙහි පවා නිතොර පැතිරුණ කරුණා මහිමයක් බුදුරදුන් තුළ විය. මාතෘ දිව්‍ය පුත්‍රයාට දම් දෙසන්නට තුෂිත පුර වඩින්නේ එහෙයිනි. සිය අනුගාමිකයින් බුද්ධ වචනය ඉක්මවා ධර්ම විනය අරඹයා වාද විවාද කරමින් සිටියදී හුදෙකලාව වනගතව පාරිලෙය්‍ය ඇතු සමීපයේ වැඩහුන් බුදු හිමියන් ආපසු වැඩිය පසු ඒ ඇත්රජුගේ වියෝව සිදුවූ අතර දෙව්ලොව ඉපදුණු බව සදහන් වෙයි. ඉන් අපට ගම්‍යවන්නේ මේ මහා කාරුණිකයාණන් සමීපයේ සිටි තිරිසන්ගත සත්වයින් පවා මහා කරුණා ගුණ කදම්භය අවබෝධ කරගත් බවකි. මට්ටකුණ්ඩලී කතා පුවතේ මසුරු පියාගේ සෙවණ නොලැබූ මට්ටකුණ්ඩලී පුතු බුදුරදුන්ගේ මහා කරුණාවෙන් ස්වර්ගගාමී වූ බවකි. එසේම රජ්ජුමාලා යනු තවත් බුදු කරුණාවෙන් සසර දුකින් මිදුණු කාන්තාවක් වෙයි. මැය නිවසක මෙහෙකාර කතක් වූ අතර ස්වාමිදියණියගෙන් නොයෙක් අතවර වලට මුහුණ පෑ අසරණියකි. තත්කාලීන සමාජ සම්ප්‍රදායන්ට අනුව මෙහෙකාරියක වධ බන්ධනයන්ට ලක්වීම සාමාන්‍ය සිදුවීමක් වූ අතර ඇයගේ දුක්ගැනවිල්ල අසන්නට කවුරුත් ඉදිරිපත් වූ බවක් නොපෙනෙයි. ඇය සිය දිවි නසාගැනීමට තැත් කරන්නේද මේ මානසික පීඩාකාරීබව නිසාම විය යුතුයි. ගෙල වැලලා ගැනීමේ අරමුණින් සිටි ඇයට බුදුරදුන් කාරුණික පියෙකු මෙන් අමතා ඇයව බුද්ධශ්‍රාවිකාවක් බවට පෙරැලීය. මෙවැනි සිදුවීම් තුළ අප බුදුරදුන්ගේ මහා කරුණා ගුණය හා බැදි අවශේෂ විශිෂ්ට ගුණාංග රැසක් හදුනාගනිමු. ඒ අනුව බුදුරදුන්ගේ කාරුණික වදන් මෙන්ම කාරුණික කතා විලාසය දුකට පත් තැනැත්තන්ගේ සිත් නිවී සැනසීමට හේතුවූවා නිසැකය. එසේම නිර්මල වූ විශිෂ්ට චරිතයක් හා පැතිරුණු ගුණ ඝෝෂාවක් තිබීම බුදුරදුන් පිළිබද දුටුවනම පැහැදීමට හේතු වූවා විය හැකිය. කිසාගෝතමිය දරුවා මළ සොවින් මැරුණු බව අදහාගත නොහැකිව බේත් සොයා පැමිණි තවත් අසරණ කතකි. බුදුරදුන් එවේලේ ඇයට ප්‍රකාශ කරන්නේ දරුවා සුව කළ හැකි බවයි. සුව කිරීමට නම් නොමළ ගෙයකින් අබමිටක් රැගෙන එන ලෙස දන්වයි. එයින් පෙනෙන්නේ දුකට පත් තැනැත්තාට දුක නිවන මග පෙන්වීමට පෙර දුක නැති කළ හැකි බවට විශ්වාසයක් ඇතිකිරීමයි. නොමළ ගෙයකින් අබ මිටක් ගෙනෙන්න යැයි ප්‍රකාශ කළේ තමාටම යථා තත්වය තේරුම් ගැනීමට සැලැස්වීමකි. මෙසේ ඇදිවත පවා අහිමිව බුදුරදුන් හමුවට පැමිණි පටාචාරාව ද සිය පවුලම විනාශවී වියරුවෙන් පැමිණි කතකි. ඇය එන මග වැලැක්වීමට මිනිසුන් කටයුතු කළ නමුත් බුදුරදුන් ඇයට ධර්මය දේශනා කරයි. ඒ දහම ඇසීමට බුදුරදුන් ජනතා විරෝධය මැද ඇයට ඉඩ හසර විවර කරන්නේ එය සදහටම ඇගේ දුක නිවෙන දේශනාව යැයි දන්නා බැවිනි. එබැවින් යමෙකුට කරුණාව දැක්වීමේදී කටයුතු කළ යුතු අන්දම සිය ආදර්ශයෙන් බුදුරදුන් ප්‍රකට කර ඇත. අසරණ තැතනැත්තා පිළිබද මනා අවබෝධයක් තිබිය යුතු බව අපට පෙන්වයි. ඒ ඒ පුද්ගලයාගේ මානසික මට්ටම් එකිනෙකට වෙනස්ය. එබැවින් කරුණාව දක්වන්නා ස්ථානෝචිතව කටයුතු කළ යුතුය යන්න බුදුරදුන්ගේ මහාකාරුණික ශාස්තෘත්වය අපට පෙන්වා දෙයි.

මනුෂ්‍ය සමාජයට පමණක් නොව බුදු සමයේ ඉගැන්වීම වන්නේ සමස්ථ සත්ව ප්‍රජාව වෙතම කරුණාව පැතිරවිය යුතු බවකි. බුදුසමය අනුමත කරන සමථ භාවනාවක් ලෙසත් කරුණාව ප්‍රගුණ කිරීමට ශ්‍රාවකයින්ට උගන්වයි. ඒ අනුව තමා මෙන්ම සියලු සත්වයින්ද නිදුක් වෙත්වා ! නීරෝගීවෙත්වා ! සුවපත් වෙත්වා ! දුකින් මිදෙත්වා ! යන උතුම් කාරුණික සංකල්ප නිතර පුරුදු පුහුණු කර ගැනීමට බුදු සමය උපදෙස් දෙයි. ඒ තුළ ගොඩනැගෙන්නේ සමානාත්මතාවයයි. බුදුරදුන් සිය ආදර්ශයෙන් ප්‍රකට කළේ භේද නැතිව යමෙකුට පිහිටවීමයි. සමාජ සම්මතයන්ගෙන් උසස් මෙන්ම පහත්යැයිද සම්මත මිනිසුන් කෙරෙහි බුද්ධ කරුණාව යොමු කළේ එහෙයිනි. අචිරවතී ගග අද්දර කුඹුරු කළ ගොවියා බමුණෙකි. බමුණා සමග සමීප ඇසුරක් ගොඩනගා ගත් බුදුරදුන් ඉතා කුලුපග යහලුවකු බවට පත් විය. මේ ඇසුර ඉතා කුලුපග යැයි හැගෙන්නේ අස්වනු කැපීමට පෙරදින කඩාහැලුණු ධාරාණිපාත වර්ෂාව නිසා කෙත පාලුවී ශෝකයෙන් සිටි ඔහු කීවේ කුඹුර පාලු වූවාට වඩා බුදුරදුන්ට අස්වැන්නෙන් කොටසක් ලබාදීමට අපොහොසත් වීම තමාට වේදනාවක් වන බවයි. අවස්ථාව එළඹුණු කල දහම් දෙසූ බුදුරදුන් බමුණු ගොවියා සිය ශ්‍රාවකයෙකු බවට පත් කරයි. මෙයින් පෙනෙන්නේ බුදුරදුන් තුළ පැවැති උපාය කෞෂල්‍යයෙන් පිරි මහා කාරුණික බව කුලමානය වැනි සමාජය තුළ බැසගත් නොගැලපෙන සම්මතයන් පවා අභිබවමින් ප්‍රඥා මාවතට මිනිස් සිත යොමුකරලීමට හේතු වූ බවකි. සොරකමට හසුවූ ගොවියාගේ කතාවෙන්ද බුදුරදුන් උපාය කෞෂල්‍යායන් යුතුව ඔහුට පිහිට වූ බව අපගේ අහහසයි. එහිදී සිදුවූ සියල්ල නුවණින් දැනගත් බුදුරදුන් ගොවියාට කිසිත් නොකියාම අනද තෙරුන් අමතා 'ආනන්ද සර්පයා දුටුවෙහිදැ'යි විමසයි. අනද හිමියන් හා බුදුරදුන් අතර ඇතිවූ මේ සංවාදය ගොවියාට ජීවිතය බේරා ගැනීමට මග විය. මක්නිසාද යත් බුදුරදුන් විසින් සියල්ල ප්‍රකාශ කර තිබුණානම් ගොවියා විසින් එය රජුට එලෙසම ප්‍රකාශකරනු ඇත. නමුත් රජු මෙවැනි අසරණ ගොවියකුගේ කියමනක් පිළිගත නොහැකිව මරණ දඩුවම පවා ලබාදෙනු ඇත. එබැවින් මෙහිදී කිසිවක් නොදත් ගොවියාට වූයේ තමාගේ නිදොස් බව ප්‍රකාශකරනුවස් බුදුරදුන් හා ආනන්ද තෙරුන් සාක්ෂි වශයෙන් තැබීමටයි. බුදුරදුන් විසින්ම රජුට කරුණු පැහැදිලිකර දීම මේ අසරණ ගොවියාගේ ජීවිතය බේරීමට හේතුවිය. **

(**_______බුදුරදුන්ගේ මහා කරුණාව______ 01 " යන මැයෙන් වන මෙය ලිපි පෙළක පළමුවැන්නයි. විචාරශීලී ලිපි පෙළක් වන මෙය සංවාදයට විවෘත ය. ) 
------- අරෝෂ සමරසේකර -------